ABALLARRIKO KONDAIRA

Aballarri izeneko harria (honda harria)Adarra mendian dago, eta kontakizun ugari daude bere inguruan. Kontakizun batek dio  Basajaun bat bizi (mitologiako pertxonaia)zela basoan. Gure Basajaunak bizilagun bezala beste Basajaun bat zuen, honekin haserretu omen zen eta bere abaila hartu eta harria botatzera zihoala ardi kaketan irristatu eta harriak aldegin zion, Adarrako leku horretan geratuz.

Beste kontakizun batek, berriz, dio Buruntzaldean bizi zela Basajauna eta Aranoko herrian istiluak zeudela ikusi zuenean, haserretu eta abailarekin harria bota nahi izan zuen. Hau ere irristatu ardi kaketan eta harria erdi bidean geratu zen, Adarran.
Ez dakigu egia den ala ez, baina istorio politak dira.Adarrara igotzean gogoratu Basajaunez eta ardi kakaz...

 5.A ko Josu Gines

HARRESPIL

Harrespila monu mentu megalitiko bat da, non harriak biribilean ezarrita dauden, lursail berezi bat mugatuz. Jentil-baratza edo Mairu-baratza izenez ere ezagunak dira, bere eraikuntza edo egotzi izan baitzaie.
Euskal Herrian ere monumentu hauetako asko aurki ditzakegu. Harrespil asko talde txikitan elkartuta agertzen dira, lekuaren garrantzia agerian ipiniz. Hala ere, harrespil bakunak ere badira.
Historiaurreko argazkia da, Urnietako Onddi mendian dago bat.
Harriak borobil batean daudela ikusten dira.
Mitologiako harri inportante batzuk direla esan nahi digu.Lekuaren garrantzia agerian jartzen digu.Borobil batean egoten ziren.

ASIER SANCHEZ 5.A

ELURZULOA

Elurzuloak leku altuetan dauden zulo handi batzuk dira. Urnietan bat daukagu eta oso-oso handia da.

Urnietako elurzuloa Adarra mendian dago eta ez da erabiltzen ezertarako, eta inor erori ez dadin hesi handi batez inguraturik dago.
Elurzuloak antzinaroan izotzgailu bat bezala erabiltzen ziren, janaria eta elikagaiak mantentzeko.

Zuloan elurra sartzen zen eta altu dagoene elurra urte osoz mantentzen zen.
Urnietan dagoen elurzuloa Adarraren tontorretik

200 metrotara dagoen zulo handi bat da.

LANDER VICENTE 5A

SANSONARRI

Urnietan bada Sansonarri deitzen den harri handi bat, Abailarri inguruan, eta badu bere istorioa.

Badirudi Sansonek harria Aranora bota nahi zuela, baina irrist egin eta harri hori erdi bidean

geratu zen. Bestalde, ezaguna da baita ere Marizulo deituriko koba, Besabitik gertu (mesolitikoko

gizaki aztarnak azaldu dira bertan).

Urtero Adarrara joaten gara egun pasa eta harri honetara igotzen gara. Altura haundia dago

gutxienez 3 metro dauzka eta gehienez 5 metro.

DAVID GALAN 5.A

MARIZULO

Xoxokatik Goiburu auzoan pista hartuko dugu, Marizulo baserrirantz, behin bere fatxadara iritsiz, ezkerraldean, haritz eta lizarrez osatutako zuhaizti baten babesean, Montefrioko karobia (52zk) dagoelarik. Bere jabetza duen baserriaren izenez, tipologia zaharreko karobi zoragarria aurki dezakegu (1.600km) (300m).

Pistan aurrera jarraituz, bide-bazterretik, eskuinerantz, behealdetik, huntz eta larrez estalita, kare-harrizko hormetan, Marizuloko hilobi-kobaren (50zk) ahoak aurki ditzakegu; koba honetan, arkeologi indusketa arretatsuen ondoren, bailaran ezagutzen diren giza-aztarnarik zaharrenak aurkitu ziren, historiaurreko neolitoan datatuak. Gizon baten eta txakur baten hezurdurak aurkitu ziren, Neolitikokoak omen ziren.

IZARO BENGOETXEA 5.A

TRIKUHARRIAK

KAIXO NIK TRIKUHARRIEI BURUZ HITZ EGINGO DUT:

Trikuharriak edo Jentiletxeak hildakoak lurperatzeko monumentu megalitikoak ziren.

Dolmen hitza hizkuntz askotan erabiltzen da eta harrizko mahaia esan nahi du bretoieraz .Dolmen baten itxura horrelakoa da: bi zutarri zutik eta gainean harlauza bat .

Urnietako mendietan zenbait monumentu megalitiko ere aurki ditzakegu: harrespilak, trikuharriak eta hilobi bat, Urnietan badazkagu aztarnak ADARRA mendian.

Ezezaguna da haien esanahi zehatza. Bilerak egiteko toki jakinak izan zitezkeen, edota ospakizunetako sutzarrak pizteko tokiak. Baliteke izaera erlijiosoa edukitzea, eta bertan jainkoei edo hildakoei errezatzea.

OMAYRA MERIDEÑO

ZUTARRIA

Argazkiko zutarria Etenetakoa da, Adarra mendiaren magalean dago.

Zutarria lurrean tente jarrita dagoen harri bat da, oroigarri bat. Monolitikoak izaten dira, harri eta tamaina ezberdinetakoak, eta batzuk garaiera handia izan dezakete. Batzuetan testuak, zeinuak, ikurrak eta irudiak zizelkatzen ziren, berekokapenaren arrazoia azalduz. Horrela, arkeologoentzat Eta historialarientzako dokumentu garrantzitsuak dira.

Hainbat garaietan eta kulturatan ohiko oroigarria izan da. Euskal Herrian eta Europa mendebaldean ohikoak dira Harri Aroan altxatakoak. Zutarriaren tamaina oso ezberdina izan daiteke bat eta beste baten artean. Batzuk 5 metro baino gehiago ere neurtzen dute.

Zutarrien forma ere oso aldagarria da. Zutarriak trikuharria eraikitzeko ere erabiltzen ziren, baita hauekin zerikusia duten beste eraikin batzuek ere, hala nola, harrespilak.

Zutarriak, oso ohikoak dira Asterixen istorioetan. Egia esan, bere abentura guztietan, Obelix beti agertzen da, uneren batetan, zutarri bat eskuetan duela.

JESSICA ANDRE